Nasze zabawki – liczymy, budujemy, skaczemy!

I. Wprowadzenie

Dzieci bawią się zabawkami, które znają z codziennego życia, i przy okazji zabawy wykonują zadania matematyczne: porównują wielkości i liczą podczas zabawy w auto dla misia, konstruują i klasyfikują klocki, a następnie ćwiczą równowagę podczas zabawy ze skaczącym woreczkiem. Każda aktywność jest osadzona w kontekście zabawy tematycznej, dzięki czemu działania matematyczne są dla dzieci naturalnie motywowane i bliskie ich doświadczeniu.

II. Cele ogólne

• Wykorzystanie konkretnych zabawek jako kontekstu do wykonywania zadań matematycznych: liczenia, porównywania wielkości, klasyfikowania i budowania według wzoru
• Integrowanie aktywności matematycznej z ruchową i konstrukcyjną w ramach tematyki zabawek bliskiej doświadczeniu 4-latka

III. Cele szczegółowe — dziecko:

• porównuje wielkość dwóch lub trzech zabawkowych aut i wskazuje auto odpowiednie dla misia
• liczy zabawkowe elementy w zakresie dostosowanym do swoich możliwości
• klasyfikuje klocki według co najmniej dwóch cech: koloru i kształtu
• buduje z klocków prostą budowlę według podanego lub samodzielnie wymyślonego wzoru
• określa relacje przestrzenne: na, pod, obok, przed, za — podczas ustawiania klocków i zabawek
• utrzymuje woreczek na głowie lub ramieniu podczas skakania obunóż
• stosuje się do ustalonych zasad zabawy ruchowej
• opisuje efekt swojej pracy jednym lub dwoma zdaniami

IV. Metody i formy pracy

Metody: metoda czynna — działanie na konkretach, metoda oglądowa — obserwacja i analiza zabawek, rozmowa kierowana pytaniami otwartymi, zabawa tematyczna, zabawa ruchowa z elementem równowagi, zabawa konstrukcyjna.

Formy pracy: praca z całą grupą, praca w parach, praca indywidualna.

V. Środki dydaktyczne

pluszowy miś, 3–4 zabawkowe auta różnej wielkości, woreczki gimnastyczne — po jednym dla każdego dziecka, oznaczenia na podłodze — taśma lub kolorowe obręcze wyznaczające trasę skakania, zestaw różnokolorowych klocków w kilku kształtach — dla każdej pary, kartoniki ze wzorami do budowania — dla chętnych dzieci.

VI. Przebieg zajęć

Powitanie

Nauczyciel zaprasza dzieci do siedzenia w kole i pokazuje pluszowego misia. Mówi: „Miś odwiedził dzisiaj nasze przedszkole i przyniósł ze sobą swoje ulubione zabawki. Chce się z wami pobawić, ale najpierw potrzebuje waszej pomocy". Dzieci witają misia, a nauczyciel pyta: „Jaką zabawkę lubisz najbardziej? Jak wygląda?". Kilkoro dzieci odpowiada jednym lub dwoma zdaniami. Nauczyciel zapowiada: „Dzisiaj pomożemy misiowi i razem pobędziemy się z jego zabawkami — będziemy liczyć, budować i skakać".

Wprowadzenie

Nauczyciel układa przed dziećmi trzy zabawkowe auta różniące się wyraźnie wielkością. Pyta: „Miś chce pojechać na przejażdżkę. Które auto jest dla niego odpowiednie? Jak to sprawdzimy?". Dzieci oglądają auta i porównują je z misiem. Nauczyciel zadaje pytania naprowadzające: „Które auto jest największe?", „Które jest najmniejsze?", „Czy miś zmieści się do małego auta?", „Co by się stało, gdyby wybrał za małe auto?". Jedno dziecko wkłada misia do każdego auta po kolei i sprawdza, które pasuje. Nauczyciel uzupełnia: „Zanim zaczniemy się bawić, sprawdzamy i porównujemy — tak właśnie robią prawdziwi matematycy".

Auto dla misia — zabawa matematyczna

Dzieci siedzą w kole. Nauczyciel kontynuuje zabawę z misiem i autami. Każde dziecko otrzymuje po kilka małych figurek lub krążków symbolizujących pasażerów. Nauczyciel mówi: „Miś chce zabrać przyjaciół na przejażdżkę. W jego aucie są cztery miejsca. Ile pasażerów może zabrać?". Dzieci wkładają figurki do auta i liczą po kolei. Następnie nauczyciel stawia nowe zadania: „W aucie siedzą już dwa misie. Ile miejsc zostało?" „Miś wysiadł — ile pasażerów zostało w aucie?" „Chcemy zabrać pięciu pasażerów. Czy zmieszczą się do tego auta?" Dzieci rozwiązują zadania, manipulując figurkami. Nauczyciel nie podaje gotowych odpowiedzi — czeka, aż dzieci sprawdzą rozwiązanie na konkretach. Na zakończenie dzieci odpowiadają na pytanie: „Ile pasażerów jedzie teraz autem misia?" — każde wskazuje liczbę na palcach.

Skaczący woreczek — zabawa ruchowa z elementem równowagi

Dzieci wstają i rozchodzą się po sali. Każde dziecko otrzymuje woreczek gimnastyczny. Nauczyciel objaśnia zasady: „Połóżcie woreczek na głowie. Waszym zadaniem jest skoczyć obunóż z miejsca na miejsce tak, żeby woreczek nie spadł. Kiedy woreczek spadnie, zatrzymujecie się, kładziecie go z powrotem i kontynuujecie zabawę". Etap 1 — próba swobodna: dzieci swobodnie skaczą po sali, starając się utrzymać woreczek. Nauczyciel obserwuje i chwali konkretne zachowania: „Widzę, że trzymasz głowę prosto — to świetny pomysł". Etap 2 — trasa: nauczyciel wyznacza prostą trasę z czterech obręczy ułożonych w rzędzie. Dzieci skaczą z obręczy do obręczy, licząc skoki na głos: „jeden, dwa, trzy, cztery". Nauczyciel pyta: „Ile skoków zrobiłeś od początku do końca?". Każde dziecko przechodzi trasę przynajmniej raz. Etap 3 — wyzwanie: chętne dzieci próbują przejść trasę z woreczkiem na ramieniu zamiast na głowie i porównują, które ułożenie jest trudniejsze. Nauczyciel pyta: „Co pomaga ci utrzymać równowagę?".

Z klockami jest wesoło — zabawa konstrukcyjno-matematyczna

Dzieci siadają w parach przy stolikach. Każda para otrzymuje miskę z różnokolorowymi klockami w kilku kształtach. Nauczyciel mówi: „Zanim zaczniemy budować, posortujemy klocki. Ułóżcie klocki w grupach — według koloru i kształtu jednocześnie. Jak to zrobicie?". Dzieci wspólnie w parach segregują klocki. Następnie nauczyciel mówi: „Teraz zbudujcie coś dla misia — może to być garaż na auto, domek albo cokolwiek, co wymyślicie". Dzieci budują wspólnie z partnerem. Nauczyciel zachęca do opisywania budowli: „Ile klocków użyłeś?" „Który klocek jest na górze, a który na dole?" „Obok czego stoi twoja budowla?" „Jakiego koloru jest twój klocek?" Chętne dzieci mogą skorzystać z kartonika ze wzorem i zbudować według wskazanego wzoru kolorystycznego lub kształtowego.

Podsumowanie

Dzieci wracają do koła razem z misiem. Nauczyciel pyta: „Co dzisiaj zrobiliście, żeby pomóc misiowi?" „Czego użyliście do liczenia?" „Co było najłatwiejsze?" „Co sprawiło wam trudność?" Kilkoro dzieci odpowiada jednym zdaniem. Nauczyciel podsumowuje: „Miś jest bardzo zadowolony. Pomogliście mu wybrać odpowiednie auto, policzyliście pasażerów, zbudowaliście mu coś wspaniałego z klocków i pokazaliście, jak się skacze z woreczkiem. To było prawdziwe matematyczne myślenie!". Miś żegna się z dziećmi, „machając łapką".

VII. Podstawa programowa 2026

Obszar rozwoju: Obszar matematyczny: odkrywanie matematyki wokół siebie

Sprawczość dziecka: Dzieci samodzielnie podejmują decyzje dotyczące sposobu budowania z klocków, proponują własne ustawienia klocków i weryfikują, czy auto zmieści się na wyznaczonym miejscu. Prezentują efekty swojej pracy innym dzieciom, przyjmują informację zwrotną oraz biorą odpowiedzialność za swoje decyzje. Inicjują działanie i sprawdzają jego skuteczność w każdej z trzech zabaw, co odpowiada wskazanym w podstawie programowej sposobom rozwijania sprawczości: podejmowaniu inicjatywy, samodzielnym prowadzeniu prób i eksperymentów oraz refleksji nad własnym działaniem.

Osiągnięcia dziecka

VIII. Ewaluacja

Nauczyciel obserwuje dzieci podczas wszystkich trzech aktywności i sprawdza, czy dziecko: porównuje wielkość aut i uzasadnia wybór jednym zdaniem; liczy figurki-pasażerów i wskazuje wynik na palcach lub werbalnie; klasyfikuje klocki według dwóch cech jednocześnie; bierze udział w budowaniu z partnerem; utrzymuje woreczek podczas skakania lub podejmuje próby utrzymania równowagi; odpowiada na pytania dotyczące relacji przestrzennych; bierze czynny udział w podsumowaniu. W trakcie zabawy z klockami nauczyciel może przeprowadzić krótką rozmowę indywidualną z wybranym dzieckiem i poprosić o policzenie użytych klocków oraz opisanie budowli. Obserwacje mogą być notowane w postaci krótkich notatek lub za pomocą karty obserwacji przygotowanej wcześniej przez nauczyciela.

IX. Uwagi dla nauczyciela

Zabawkowe auta powinny wyraźnie różnić się wielkością, żeby porównanie było czytelne dla 4-latka. Najlepiej, aby jedno auto było za małe, jedno za duże i jedno odpowiednie dla misia — dzieci muszą mieć możliwość samodzielnego sprawdzenia. Figurki-pasażerowie mogą być zastąpione krążkami, żołędziami lub kasztanami, jeżeli nie ma dostępnych figurek. Ważne, żeby były łatwe do liczenia i bezpieczne. W zabawie Skaczący woreczek należy zadbać o wystarczającą przestrzeń i bezpieczne podłoże bez ślizgania się. Jeżeli dziecko ma trudność z utrzymaniem woreczka na głowie, można zaproponować ułożenie go na ramieniu lub trzymanie go w dłoni podczas skakania — ważna jest aktywność ruchowa i próby utrzymania równowagi, nie perfekcja wykonania. W zabawie z klockami warto przygotować klocki z wyraźnymi różnicami kolorów i kształtów — najlepiej cztery różne kształty w czterech różnych kolorach. Unikaj zbyt małych klocków, które mogą być trudne do chwycenia przez 4-latka. Kartoniki ze wzorami do budowania są dla dzieci, które ukończą zadanie szybciej — nie są obowiązkowe. Wzory powinny być proste: np. naprzemiennie czerwony i żółty klocek lub wieża: kwadrat, trójkąt, kwadrat. Podczas zabawy auto dla misia typową trudnością 4-latków jest chęć wkładania do auta jak największej liczby figurek bez sprawdzania, czy mieszczą się na miejscach. Warto zachęcać dzieci do sprawdzania przez pytanie: „Czy wszystkim pasażerom jest wygodnie?". Czas aktywności konstrukcyjnej jest celowo krótszy — 5 minut wystarczy, żeby 4-latki posortowały klocki i wykonały prostą budowlę. Nie należy wydłużać tej części kosztem czasu innych aktywności.