Nasze zabawki: liczymy, porównujemy, układamy
| Temat: Nasze zabawki | Grupa wiekowa: 4-latki |
| Czas trwania: 30 minut | Liczba dzieci: 20 |
| Rodzaj zajęć: Edukacja matematyczna |
I. Wprowadzenie
Dzieci przynoszą lub wybierają zabawki i wykorzystują je jako konkretny materiał do liczenia, porównywania zbiorów i klasyfikowania według wybranej cechy. Przez manipulowanie rzeczywistymi przedmiotami odkrywają zależności matematyczne i samodzielnie formułują proste wnioski. Zajęcia łączą aktywność ruchową, społeczną i matematyczną w naturalnej dla 4-latków sytuacji zabawy.
II. Cele ogólne
- Wykorzystanie zabawek jako konkretnego materiału do przeliczania, porównywania zbiorów i klasyfikowania według wybranych cech
III. Cele szczegółowe (dziecko):
- rozpoznaje i nazywa cechy zabawek: kolor, wielkość, rodzaj
- liczy zabawki w zbiorze, wskazując każdą kolejno palcem
- porównuje dwa zbiory zabawek i wskazuje, który ma więcej, mniej lub tyle samo elementów
- grupuje zabawki według jednej wybranej cechy
- grupuje zabawki według dwóch cech jednocześnie
- nazywa liczbę zabawek w każdej grupie po jej posortowaniu
- uzasadnia prostym zdaniem, dlaczego wybraną zabawkę umieścił w danej grupie
- porównuje wyniki przeliczania ze swoim wynikiem i wynikiem kolegi
- wskazuje zbiór równoliczny do podanego zbioru zabawek
IV. Metody i formy pracy
Metody: metoda praktycznego działania na konkretach, rozmowa kierowana, metoda problemowa, obserwacja i analiza cech przedmiotów.
Formy pracy: praca z całą grupą, praca w parach, praca w małych zespołach.
V. Środki dydaktyczne
zabawki przyniesione przez dzieci lub wybrane z sali przedszkolnej: co najmniej 20 sztuk zróżnicowanych pod względem rodzaju, koloru i wielkości, duże obręcze lub sznurki ułożone w kola na dywanie do tworzenia zbiorów, kolorowe kartki z symbolami cech: duży i mały kształt, paleta kolorów, obrazki różnych rodzajów zabawek, kostka do gry z liczbami od 1 do 6.
VI. Przebieg zajęć
Powitanie
Nauczyciel zaprasza dzieci do koła i mówi: „Dzisiaj nasze zabawki pomogą nam odkryć matematykę. Zanim zaczniemy, każde dziecko trzyma jedną zabawkę i mówi o niej jedno zdanie: jak się nazywa i podaje jedną jej cechę, np. kolor lub wielkość". Nauczyciel modeluje wypowiedź: „Mam dużego, żółtego misia. Jest duży i żółty". Dzieci kolejno przedstawiają swoje zabawki. Nauczyciel powtarza nazwy cech używanych przez dzieci i, tam gdzie potrzeba, uzupełnia słownictwo. Po rundce pyta: „Czy wszystkie nasze zabawki są takie same? Po czym się różnią?". Dzieci odpowiadają, wskazując na kolor, wielkość lub rodzaj.
Wprowadzenie
Nauczyciel układa na dywanie dwie duże obręcze obok siebie. Wkłada do jednej trzy zabawki, do drugiej pięć. Pyta: „Ile zabawek jest w tej obręczy? Policzmy razem". Dzieci liczą wspólnie, wskazując zabawki palcem. Następnie pyta: „Gdzie jest więcej zabawek? Skąd wiecie?". Przyjmuje różne odpowiedzi i zachęca dzieci do uzasadnienia. Nauczyciel dokłada jedną zabawkę do mniejszego zbioru i pyta: „A teraz? Czy jest tyle samo? Co musimy zrobić, żeby sprawdzić?". Dzieci liczą ponownie i porównują wyniki. Nauczyciel wprowadza słowa: „więcej", „mniej", „tyle samo" przez powtórzenie ich w kontekście: „W tej obręczy jest pięć zabawek, a w tamtej cztery. Pięć to więcej niż cztery. Cztery to mniej niż pięć".
Sortujemy zabawki: wybieramy cechę
Nauczyciel rozkłada na dywanie wszystkie przyniesione zabawki i mówi: „Chcemy uporządkować nasze zabawki. Ale najpierw musimy zdecydować: według czego je posortujemy?". Dzieci w parach otrzymują po dwie kolorowe kartki z symbolami cech i wybierają jedną jako kryterium sortowania dla swojej pary. Nauczyciel pyta: „Dlaczego wybraliście właśnie ten sposób?" „Jak sprawdzicie, że zabawka pasuje do waszej grupy?" „Co zrobicie z zabawką, która pasuje do dwóch grup?" Pary przynoszą zabawki spełniające wybraną cechę i układają je w wyznaczonym miejscu. Następnie przeliczają swój zbiór i mówią: „Mamy… zabawek, które są…". Po zakończeniu pracy pary porównują swoje zbiory: wskazują, który jest większy, mniejszy lub czy mają tyle samo. Nauczyciel zachęca do przeliczania zamiast oceny wzrokowej.
Dwa warunki jednocześnie: jeszcze trudniejsze sortowanie
Nauczyciel pokazuje dzieciom kartkę z dwoma symbolami jednocześnie, np. mały kształt i kolor czerwony, i mówi: „Teraz szukamy zabawek, które są jednocześnie małe i czerwone. Jak myślicie, czy to będzie łatwe czy trudne?". Dzieci w małych, 4-5-osobowych zespołach przeglądają dostępne zabawki i wybierają te, które spełniają oba warunki. W razie wątpliwości dyskutują w zespole. Nauczyciel pyta: „Czy ta zabawka jest mała i czerwona? Sprawdźcie oba warunki". „Co zrobicie, gdy zabawka jest czerwona, ale duża? Czy pasuje?" „Ile macie zabawek spełniających oba warunki?" Każdy zespół liczy swoje zabawki i prezentuje wynik. Nauczyciel zestawia wyniki: „Jeden zespół ma trzy, drugi ma dwie. Który ma więcej?".
Rzut kostką: budujemy zbiór
Dzieci siedzą w kole. Nauczyciel pokazuje kostkę i mówi: „Rzucamy kostką i budujemy zbiór tylu zabawek, ile pokazuje kostka". Kolejne dziecko rzuca kostką, odczytuje wynik (nauczyciel wspiera, jeśli potrzeba) i wybiera z puli tyle zabawek, ile wypadło. Nauczyciel pyta całą grupę: „Ile wypadło? Policzcie oczka razem". „Ile zabawek wybrał?" „Czy to tyle samo? Sprawdźmy". „Kto miał wcześniej więcej? Kto mniej?" Po każdym rzucie dzieci porównują nowy zbiór z poprzednim. Zabawki wracają do puli po każdym rzucie. Ćwiczenie trwa tyle rund, aby każde dziecko miało możliwość uczestniczenia przynajmniej raz.
Podsumowanie
Dzieci wracają do koła. Każde dziecko trzyma jedną zabawkę. Nauczyciel pyta: „Czego dzisiaj dowiedzieliśmy się o naszych zabawkach?" „Co to znaczy, że jeden zbiór ma więcej?" „Po jakich cechach sortowaliśmy zabawki?" „Co było dla ciebie nowe lub trudne?" Nauczyciel proponuje rundkę kończenia zdania: „Dzisiaj liczyłem/liczyłam…" lub „Dowiedziałem/dowiedziałam się, że…". Dzieci kończą zdanie jednym słowem lub krótką odpowiedzią. Na zakończenie nauczyciel prosi, aby każde dziecko odłożyło swoją zabawkę do wspólnego pojemnika, licząc głośno przy odkładaniu. Gdy wszystkie zabawki znajdą się w pojemniku, dzieci wspólnie podają, ile ich jest w środku.
VII. Podstawa programowa 2026
Obszar rozwoju: Obszar matematyczny: odkrywanie matematyki wokół siebie
Sprawczość dziecka: Dzieci samodzielnie decydują, według jakiej cechy posortują zabawki, proponują własne sposoby grupowania, przeliczają i porównują zbiory oraz formułują wnioski. Prezentują efekty swojej pracy pozostałym dzieciom i wyjaśniają podjęte decyzje. Odpowiada to wskazanym w podstawie programowej sposobom rozwijania sprawczości: podejmowaniu inicjatywy i decyzji w sprawach własnej aktywności, wykorzystywaniu wiedzy do rozwiązywania problemów życia codziennego oraz prezentowaniu efektów własnej pracy.
Osiągnięcia dziecka
Obszar matematyczny: „charakteryzuje obiekty wokół siebie, porównuje je ze sobą pod względem wielkości i liczby”
Dzieci opisują zabawki, wskazują, który zbiór ma więcej, mniej lub tyle samo elementów, porównują zabawki pod względem wielkości.
Obszar matematyczny: „klasyfikuje obiekty według co najmniej dwóch cech jednocześnie”
Dzieci porządkują zabawki według koloru i wielkości lub rodzaju i koloru, tworząc grupy spełniające dwa kryteria jednocześnie.
Obszar matematyczny: „liczy w możliwym dla siebie zakresie”
Dzieci przeliczają zabawki w swoich zbiorach, wskazując każdą z nich palcem i wymawiając kolejne liczebniki.
Obszar matematyczny: „poszukuje najlepszych rozwiązań problemu, w razie potrzeby radzi się innych, porównuje wyniki różnych działań, identyfikuje rozwiązania, które sprawdzają się najlepiej”
Dzieci szukają sposobu na sprawiedliwy podział zabawek między dwa kółka, sprawdzają różne warianty i oceniają, które rozwiązanie daje zbiory równoliczne.
Obszar językowy: „uczestniczy w rozmowie, aktywnie słuchając innych osób i wypowiadając się w sposób zrozumiały, przedstawia i próbuje uzasadnić swoją opinię”
Dzieci wyjaśniają, dlaczego daną zabawkę umieściły w określonej grupie, uzasadniają swój wybór cech do klasyfikacji i słuchają pomysłów innych dzieci.
Obszar osobisty: „układa i uzasadnia swój plan działania prowadzący do zakładanego rezultatu”
Dzieci przed przystąpieniem do sortowania ustalają, według jakiej cechy będą grupować zabawki, i trzymają się przyjętego planu.
Obszar społeczny: „bierze udział w aktywnościach zaproponowanych przez innych, zgłasza własne pomysły, jest otwarte na współdziałanie”
Dzieci proponują własne kryteria klasyfikacji i przyjmują propozycje innych członków zespołu podczas wspólnego sortowania.
Obszar społeczny: „uzgadnia zasady dzielenia się zabawkami lub materiałami w trakcie podejmowanych aktywności”
Dzieci ustalają, które zabawki trafią do wspólnego zbioru, i dogadują się co do sposobu ich użycia podczas zabawy matematycznej.
VIII. Ewaluacja
Podczas zajęć nauczyciel obserwuje, czy dziecko: przelicza zabawki, wskazując kolejno każdą z nich; poprawnie używa słów: więcej, mniej, tyle samo; potrafi wskazać cechę, według której sortuje; grupuje zabawki według jednej cechy; podejmuje próbę grupowania według dwóch cech jednocześnie; uzasadnia swój wybór prostym zdaniem; porównuje dwa zbiory po przeliczeniu. W rundzie podsumowującej nauczyciel sprawdza, czy dziecko potrafi dokończyć zdanie odnoszące się do wykonanego działania matematycznego. Obserwacje nauczyciel notuje na liście obserwacyjnej z imionami dzieci, zaznaczając, które cele zostały osiągnięte samodzielnie, a przy których dziecko potrzebowało wsparcia lub pytań naprowadzających.
Scenariusz przygotowany w Pracowni Pełnej Kredek